Auteur: joep

Voor het boekje Witteveen 100 naar het Drents archief in Assen. Uiteraard op de fiets in mijn favoriete trui. Een kleurrijk retro wielertenue, ook Eddy Merckx, de beste wielrenner aller tijden, fietste in dit truitje van de Italiaanse sponsor. Oranje en zwart, met ook de regenboog streepjes van de wereldkampioen op de mouwen.

Vaak maken leeftijdgenoten een opmerking hierover, of je nu in Witteveen fietst of Italië. Een leuk praatje is dan snel gemaakt. Zelf begin ik dan, bij wijze van grap, over Rini Wagtmans, ook een ouwe wielrenner die voor dezelfde sponsor fietste. Geinig was de onbeholpen reactie van een ouwe Italiaanse fietser in de buurt van Siena, die deed alsof hij Rini kende en probeerde deze puur Hollandse naam uit te spreken.

Voor het Drents archief vroeg een man, schuifelend achter een rollator, of ik wereldkampioen was. Ik grapte dat ik Eddy Merckx was…..De oude man staarde mij vol bewondering maar ook verbaasd aan. Ik besloot de grap helemaal uit te spelen, hoewel Rini nooit Wereldkampioen was, vertelde ik dat ik eigenlijk Rini Wagtmans was, ooit de beste daler van het wielerpeloton. Ik verwachte een glimlach, maar de oude man bleef mij wezenloos aanstaren.

Plots was er wél herkenning, maar dan van mij, ik zag in de ogen van de man de blik van mijn moeder. Zwaar dement, vlak voor haar dood, zij herkende mij niet meer, maar wist nog altijd te vertellen dat Haarlem de hoofdstad is van Noord-Holland. Ik wist geen raad met de starende man en vluchtte laf het archief in.

Grondwerk

Er werd de afgelopen maand een hoop in de grond gewroet in ons dorp. Aan de Kerkweg was een man in de grond aan het boren, om er uiteindelijk een blauw paaltje in de slaan. Ik vroeg hem naar zijn bedoeling. Echt spraakzaam was hij niet. Hij vertelde mij dat het blauwe buisje een meetpunt bevatte om de grondwaterspiegel in de gaten te houden. Waarschijnlijk deed hij een kunstje, maar wist hij niet hoe het echt werkte, althans hij kon of wilde het mij niet uitleggen. Maar als je goed oplet zie je meer van die blauwe buisjes langs de weg in Witteveen.

Spraakzamer waren de mannen die nieuwe lantarenpalen aan het plaatsen waren. Toen ik op de fiets thuis aankwam waren zijn voor het erf bezig. Ik vroeg of zij per ongeluk niet mijn schoonmoeder hadden opgegraven. Hoewel de grond wel hard was, hadden zij nog geen botten gevonden. Zij vroegen of ik in de kerk woonde en er ontstond een gesprek over van alles en nog wat.

Op mijn vraag waarom er zo’n moderne paal werd neergezet en niet een nostalgische lantaren, vertelden zij mij, dat ik dan beter in Amsterdam in een grachtenpand kon gaan wonen. In Midden Drenthe doen ze niet zo gek.

Maar, zo vulden zij aan, dan kan je niet zo lekker fietsen in al die drukte en met die fatbikes.

Ik had dit zelf kunnen zeggen, want inderdaad nergens is het lekkerder fietsen en thuiskomen dan in Witteveen.

Ooit in Utrecht stumperde een muzikante met haar contrabas, in een koffer met wieltjes, over de kasseien in de binnenstad. Het leek een marteling voor haar. Waarschijnlijk werd het nog erger door mijn grappig bedoelde : ¨had je maar blokfluit moeten spelen¨

Woedend keek ze mij aan, als de bas een hockeystick was geweest had dit stukje niet in SenO gestaan.

Dit voorval speelde recent door mijn hoofd op de fiets naar Hoogeveen. Op het Mantingerzand kwamen we een forse man tegen in korte broek. Witte melkflessen eronder en vooral een hele grote witte baard.

¨Zo Sinterklaas, eindelijk op vakantie ?¨

Woest reageerde hij, gelukkig had hij zijn staf thuisgelaten en op de fiets was ik al snel buiten bereik. Echter mijn geintje had nog een staartje, de kopvrouw mengde zich in de strijd. Zij vond mijn opmerking ongepast en geneerde zich. Er ontspon zich een langdurige discussie over grappig.

Als je Joep heet, weet je al vanaf de prille jeugd het bruine rijmwoord op je voornaam. Grijze haren, je kan zelfs meelachen, als er een opmerking wordt gemaakt, dat de haardos past bij je veel te opzichtige fietspakje. Maar boos worden om een (goede ?) grap ?

Snuit

Nog veel langer geleden als kleuter, bij het voorlezen, kwam aan het eind van het verhaal altijd de olifant:

¨ met een grote snuit blies hij het verhaaltje uit¨

Vervolgens op zoek naar een nóg groter verhaal, de weg naar volwassenheid, de wijde wereld in. Groot, groter grootst moest het avontuur zijn. Exotische stranden, donkere oerwouden en uiteraard olifanten in Afrika of Azië. Het mooist waren de momenten dat je het gevoel had geen voorbijganger te zijn, maar deelnemer, je was er even thuis.

De taal van de bal werd overal gesproken. Een potje voetbal op een strand in Azië, met studenten op de campus in Afrika. Basketbal met de kids op zomerkamp in de U.S.A. ; het contact was maar zo gelegd. Binnen de kortste keren voelde het als thuis.

Zo ook bij mijn komst in Witteveen. In de kleedkamer, voor de eerste training bij de Boys, waren voor mij de gesprekken niet te volgen. Tijdens het voorstellen riep men wel vaak Huuúzin, even dacht ik, dat dit de lokale groet was, maar het bleek de achternaam van de grootste clan in het dorp. Maar voetballen konden we.

Ook die Huuúzins stonden met de armen omhoog in Roswinkel bij het kampioenschap, de triomf van de nieuwe generatie.

Zelf inmiddels onlosmakelijk verbonden met Witteveen en omstreken. Geen bal meer nodig om thuis te voelen. Een fiets is voldoende om de natuur in te trekken, als mijn broekzak ken ik de omgeving.

Recent een prachtige berm met adderwortel, een plant met een zachtroze bloemtros, lijkt op een orchidee. Op een van de bloemen zat een prachtige groene tor met een heel raar snuitje.

Onbeduidend klein, maar prachtig. Hoe ouder hoe kleiner het verhaaltje, het is geen olifant maar een klein torretje met een rare snuit, die blaast dit verhaaltje uit.

Echte ¨ouden van dagen” gaan naar Zuid Spanje, vluchten voor de winter. Appartementje met uitzicht over de zee. Overdag wandelen over de boulevard en in de avond klaverjassen met andere overwinteraars.

Echte wielrenners, de profs, gaan in de winter ook naar Andalusië om te trainen voor het nieuwe seizoen. Lekker weer en op hoogte in de bergen van de Sierra, zodat in het begin van het nieuwe seizoen de kasseien uit de weg gereden kunnen worden.

Een wielerprof zal Uw columnist nooit worden en midden in de winter weg uit Witteveen is onbespreekbaar binnen ons gezin en bij Wintervreugd. De ijsvereniging kan haar beste schaatser niet missen.

Maart is in Nederland vaak een maand waarin de lente zich sporadisch laat zien. Meestal is het koud, kil en mistroostig, nog lang natte sneeuw, nachtvorst of dagenlange mist.

In Spanje begint het lenteweer veel vroeger en is ook relatief betrouwbaar. Derhalve heeft Uw columnist weer besloten de zomervakantie dit jaar in de lente te houden, niet thuis, maar ook in Zuid Spanje. Waarna hij bij terugkomst direct met zijn neus in de Drentse lenteboter kan vallen.

Na een prachtige wandeling door bloemenweides naar een afgelegen waterval, stond er plots een grote witte Nederlandse camper. De leeftijdsgenoten waren juist de elektrische mountainbikes van de vrachtwagen aan het tillen. Alle contact vermijdend slopen we langs hen, waarom negeren ?

Was het jaloezie op de luxe en en de vrijheid die zij hadden met hun mobiele huis en aangedreven fietsen ?

Of omdat hun aanwezigheid vloekte met de natuurlijke omgeving. Zoals een voetbalsupporter, gekleed in zijn favoriete shirt, die het geslachtsdeel van een hond bezingt, tijdens paasuitvoering van de Matthäus Passion in het koninklijk concertgebouw ?

Terugkeer

De ene Wittevener gaat all in op strandvakantie, de ander naar de favoriete camping, een volgende wellicht op toertocht of exotische reis. Wij wandelden in natuur en langs oude burchten en kastelen. Op enig moment komen de kastelen je strot uit en heb je genoeg vale gieren gezien en mis je de kleine huismus.

Wat volgens mij voor iedere Wittevener wel hetzelfde is; de terugkeer in Witteveen, het laatste hoogtepunt van de vakantie.

Van welke kant we ook komen, de Kanweg, Smeengeweg of Talmaweg, als we de bekende blauwe borden zien valt het thuisgevoel als een warme deken om ons heen. Ben trouwens benieuwd naar de Drentse naam die op de nieuwe tweetalige borden gaat prijken. Tenminste als de gemeenteraad het besluit kan nemen. Börk, Drieber, Wiester, Hieken, Baoling worden wel genoemd, maar Witteveen ??

Weer lekker op de fiets ook naar een verborgen vesting vlakbij, Klinkenberg. Het is een restant van een mottekasteel. Dit is een middeleeuwse versterking op een afgeplatte heuvel. De motte ligt vlakbij de prachtige heide van de Hoge Stoep. Klein maar fijn, een aanrader voor een mooie wandeling, met ook een prachtig bankje om even in de lentezon te zitten.

Lekker vooruitzicht toch, het kan niet op want in Mei mogelijk ook onze Boys op een platte kar door het dorp …….

Nat, overal is het nat. De modderpaden in het bos, de grindpaden en ook op het asfalt liggen vaak diepe plassen. De waterbergingen in Gees zitten mudvol, de laatste uien verrotten op de doorweekte akkers.

Fietsen lukt af en toe tussen de buien door, maar desondanks regelmatig drijfnat thuisgekomen omdat de buienradar toch niet betrouwbaar bleek.

Al snel mis je het actieve buitenleven, gelukkig echter mocht ik invallen als trainer bij het oudere damesteam van onze Boys. In de strooomende regen. Het herinnerde mij aan vroeger toen er met héél véél regen , héél véél modder en héél véél Huizings door mijzelf op het oude trainingsveld werd geploeterd. Na afloop in een houten keet nadampen met een bruine rakker.

Voordeel voor de huidige dames is het kunstgras en de verder fraaie accommodatie, nadeel echter dat het geen girls meer zijn, wat laat begonnen aan de voetbalcarrière. Toch waren vrijwel alle meiden aanwezig.

Lag het aan de meedogenloze training of waren het toch de belegen pezen, botten en spieren ? Regelmatig nam een van de dames een adempauze  bij de trainer. In het volgend gesprek waren de dames zonder uitzondering enthousiast over het voetballen. Lekker buitensporten, af en toe een toernooi, maar vooral gezellig geiten met de andere dames. Daar heeft men zelfs twee dagen stijfheid voor over. Waar vroeger de plattelandsvrouwen samen haakten, thee dronken en de dorpsroddels bespraken, staan de toppers nu in doorweekte kleren op het voetbalveld.

Samen geiten is iets dat wij heren niet kennen, echter de derde helft is ónze specialiteit, nog onbekend bij de dames. Volgens mij niet omdat de Witteveense geiten geen bier drinken, nee bij 7 tegen 7 wedstrijden heb je geen helften.

Boekweit

Boekweit is een oud gewas dat vroeger veel werd geteeld in Drenthe, de geschiedenisboeken verhalen al over de teelt rond Zuidwolde in 1499.

Het is geen graan, maar een zaad, de plant stelt weinig eisen aan de bodem, maar heeft wel veel insecten, met name bijen, nodig om bestoven te worden. Vroeger at men vooral boekweitpap en wanneer men geld had voor olie of boter bakten de arme veenboeren er pannenkoeken van. Nog altijd worden de pannenkoeken, met (deels) boekweitmeel, gezien als de lekkerste.

Echter de zaden zijn verder vrijwel van het menu verdwenen, alleen de stadse elite koopt naast quinoa en havermelk tegenwoordig weer boekweit. De teelt in Drenthe trekt daarom gelukkig weer aan. Vrij recent, in de buurt van Hooghalen, fietste ik langs grote percelen boekweit.

Boekweit, is prachtig compromis voer….de Drentse voorouders aten het, maar ook de stadsbewoner lust er wel pap van. Zelf eet ik boekweit het liefst als rijst, maar dan met een heerlijke kaassaus, van echte kaas met gewone melk. De nootachtige smaak komt goed tot haar recht, zeker in combinatie met een rode bieten salade. Mocht je het niet lekker vinden, onvoorstelbaar, dan is het nog altijd wel super gezond.

Kortom eten dat spul, als gewas een prima alternatief voor de lelies, die bij de wereldelite op tafel staan te pronken maar, zelfs met kaassaus, niet te eten zijn.

De Tourmalet, Puy de Dome of de Mont Ventoux, monumentale beklimmingen tijdens de Ronde van Frankrijk. Echter ook wij hebben een monumentale beklimming. Nee niet de Col du Vam bij Drijber, die vuilnishoop van ouwe luiers en andere troep, wordt pas recent beklommen. Toch is het wielerparcours daar een juweel in onze gemeente. Wellicht wordt er binnenkort wél wielerhistorie geschreven, want in september is er het Europees Kampioenschap voor de professionele fietsers.

De bedoelde monumentale beklimming ligt vlakbij. Wanneer je over het fietspad van Witteveen naar Westerbork fietst, voel je het in de kuiten bijten bij een korte beklimming, weliswaar is het hoogteverschil slechts 3 meter, maar het is te merken. Terug in de afdaling zoef je weer naar Witteveen. Boven op de top staat er ook een heus bord. Het betreft namelijk een aardkundig monument.

Vanwege de hogere dekzandrug tussen Westerbork en Orvelte, zijn de eerste bewoners in onze omgeving dáár gaan wonen en niet in Witteveen. Ons dorp was nog een kletsnatte bende, die nog niet eens 100 jaar geleden, met veel moeite, uit het veen is getrokken.

Maar zoals een nieuwe fiets ook lekkerder fietst dan een oude is ook het wonen in het jongste dorp van Drenthe heerlijk en mits goed onderhouden kan ook ons dorp wel een tijdje mee.

Winnen

De Tour de France winnen zit er niet meer in, sterker nog, de wil om te winnen ontbreekt; de tijd dat ik sneller moest dan mijn schaduw, ligt al jaren achter mij. Wel nog doe ik onderweg op de fiets weddenschappen met mezelf. Vooraf gokken ¨hoeveel vlinders vliegen langs de Middenraai ?¨ of ¨hoeveel zwaluwen jagen boven het voetbalveld ?¨, ¨ aantal konijnen op het Mantingerzand ?¨. Ook uit deze rare weddenschappen blijkt dat de natuur achteruit holt.

Krankjorum, die term gebruikten wetenschappers recent omdat uit verschillende metingen blijkt dat de klimaatverandering in een stroomversnelling is gekomen. De warmste week op aarde, een hittegolf in de oceanen, versnelling van het smelten van de ijskappen en gletsjers.

Al jaren worden rapporten geschreven, aangrijpende liedjes gezongen of snoeihard cabaret gemaakt over de kwetsbare wereld waarin we leven, maar kennelijk zijn wij als groep niet in staat om het tij te keren. Als onheil persoonlijk dichtbij komt zijn we vaak wél in staat om in te grijpen. Als de dokter adviseert om, na een ernstig probleem, gezonder te gaan leven, dan zijn we over het algemeen in staat om rigoureus te stoppen met roken of gezond te gaan leven.

Maar goed als kleine schakel in het klimaat verhaal ben je als eenling ook vrij machteloos, dus beste lezer geniet van de komende vakantie alsof het Uw laatste is. Uw columnist blijft thuis, niet uit principe, maar hij is als geweest. Heen en weer gevlogen naar Spanje toen men daar nog geen ei kon bakken in de zon op de motorkap van de auto. Het massatoerisme kent ook altijd 1 toerist meer dan je zelf denkt.

 

Bij aardrijkskunde les op school leerde je, dat Nederland ook overzeese gebiedsdelen kent, zoals de bovenwindse- en benedenwindse eilanden. De benaming verwijst naar de ligging ten opzichte van de heersende noordoostelijke passaatwinden. De wind waait er vrijwel altijd uit dezelfde richting, zodat zelfs de bomen er met de wind mee groeien .

Hoe lang duurt het voordat de overgebleven eiken aan de Kanweg allemaal naar Nieuw-Balinge gaan wijzen ? Ook in Nederland lijkt inmiddels een Noordoost passaat te waaien. Dag in dag uit een straffe wind uit de zelfde hoek, met ook strak blauwe luchten. In de verte tussen de stofwolken zie je vaag een trekker rijden. Een fietstocht begint meestal tegen de wind in door de bossen, dan terug naar Witteveen lekker de wind in de rug.

Vanwege de windrichting opvallend vaak naar het noorden, vlakbij Kamp Westerbork een ditmaal vrolijk verhaal. Want een beverfamilie heeft er een burcht gebouwd en wel onder het fietspad door. Je kunt er onwaarschijnlijk dichtbij komen, maar inmiddels heeft Staatsbosbeheer de weg afgezet. Echter de Nederlander blijft ongehoorzaam, recent gaf een leerkracht het goede voorbeeld, met de hele schoolklas achter zich kroop hij onder het lint door. Toegegeven, ook ik kan soms de verleiding niet weerstaan om even te gaan kijken.

Er zou meer gehandhaafd moeten worden, niet alleen voor dergelijke kleine overtredingen, maar in het algemeen. De boetes wel inkomensafhankelijk maken, helpt om de financiële scheefgroei wat te beperken.

Over inkomensverschillen gesproken. Benzema, is weliswaar op leeftijd, maar een goeie voetballer. Zal ongeveer 100 keer zo goed kunnen voetballen als Uw columnist, die ook inmiddels op leeftijd is. Omgerekend, als hij 600 miljoen kan beuren voor een paar jaar voetballen in de Sahara, dan is mijn straatwaarde ongeveer 6 miljoen. Maar goed de sjeiks kunnen zeuren wat ze willen, vertrekken uit Witteveen doe ik niet.

Bermbloei

Vorig jaar zagen we bussen vol Aziatische toeristen stoppen bij de velden vol prachtige klaprozen in Toscane, mooi gehurkt tussen de bloemenpracht, de foto´s werden direct naar huis geappt. Maar niet alleen in Toscane kan je dergelijke plaatjes maken. Bij Orvelte, vlak bij de kruising met de Kanweg, werd ik staande gehouden door twee fietsers, nog meer op leeftijd dan Uw schrijver. Met mijn hulp konden ze direct de kinderen, dan wel kleinkinderen, prachtige plaatjes sturen. Opa en Oma, moeizaam door de knieën, tussen de klaprozen en korenbloemen in het mooie Drenthe.

Dankzij prachtig ingezaaide bermen is het op veel plakken prachtig fietsen. Het is moeilijk in te schatten hoezeer dit ook het toerisme in Drenthe versterkt, maar dat er veel mensen van genieten is duidelijk als je even blijft kijken.

Maar alles heeft zijn keerzijde, enkele jaren geleden stuitte ik toevallig op een veld vol wilde orchideeën. Jaarlijks begin juni genieten van dit bijzondere veldje. Dit jaar, in het begin van de bloeitijd, nog maar enkele orchideeën in bloei, maar er stonden al auto´s in de berm en fietsers waren gestopt. Met grote stappen banjerde men door het kwetsbare veld….

Alles van waarde is weerloos

dichtte Lucebert al.